COP31’in Türkiye Başkanlığı, BM ve diğer kurumlar tarafından ayrı ayrı yayımlanan programları burada tek yerde, gün gün bir arada.Bir gün seçin; o günün etkinliklerini yer, saat ve katılım koşullarıyla görün, dilerseniz PDF olarak kaydedin.
COP31: Türkiye’de iklim zirvesi
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı, 2026’da Antalya’da toplanıyor.
COP (Conference of the Parties), BM iklim sözleşmesine taraf yaklaşık 200 ülkenin her yıl bir araya geldiği karar organıdır. Paris Anlaşması, ısınmanın 1,5 °C ile sınırlandırılması hedefi ve ülkelerin ulusal katkı beyanları (NDC) bu zirvelerde şekillenir.
Amaç: “Uygulama COP’u”
Türkiye dönem başkanlığının teması, yeni taahhütlerden çok mevcut kararların sahada somut ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürülmesi. Başkanlık; diyalog, uzlaşı ve eylem ilkeleri üzerine kurulu.
Müzakere gündemindeki başlıca konular
- Küresel Durum Değerlendirmesi’nin ardından ülkelerin yeni ulusal katkı beyanları (NDC)
- Küresel Uyum Hedefi ve iklime dirençlilik
- Adil geçiş
- COP30’da gündeme gelen fosil yakıtlardan çıkış ve orman koruma yol haritaları
Türkiye’nin Eylem Gündemi
Temiz enerji dönüşümü, sanayinin dönüşümü, iklime dirençli şehirler, tarım, iklim finansmanı ve Sıfır Atık başlıca öncelikler arasında. Ülkelerin iklim planlarını yatırım ve finansmanla buluşturmayı amaçlayan “İklim Uygulama Köprüsü” girişimi de bu gündemin parçası.
- Tarih
- 9–20 Kasım 2026
- Yer
- Antalya EXPO alanı, Aksu, Antalya
- Liderler Zirvesi
- 11–12 Kasım 2026
- Dönem başkanlığı
- Türkiye: COP31 Başkanı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum
- Müzakereler
- Avustralya: Müzakere Başkanı Chris Bowen
- Halka açık alan
- Yeşil Bölge: ücretsiz, ön kayıtla; 11–12 Kasım’da kapalı
- Önceki zirve
- COP30, Belém, Brezilya (2025)
ortabahce.com · COP31 günlük program · Derleme: 3 Kasım 2026
Günlük program
Program 3 Kasım 2026 itibarıyla cop31.tr, BM’nin 27 Ekim 2026 tarihli genel çizelgesi ve kurumların kendi sayfalarından derlendi. BM genel çizelgesinde günü kesinleşmemiş oturumlar iki günde de gösterilir ve tarih etiketiyle işaretlenir. Saatler değişebilir; katılmadan önce etkinlik başlığındaki bağlantıdan teyit edin. Mavi Bölge yalnızca BM akreditasyonu olanlara açıktır.
Küresel iklim değişikliği
Fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma ve sanayi süreçleri atmosferdeki sera gazı yoğunluğunu son 800.000 yılın en yüksek düzeyine çıkardı. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), ısınmanın insan kaynaklı olduğunu artık “açıkça” ifade ediyor.
Sonuçlar yalnızca sıcaklık artışıyla sınırlı değil: aşırı sıcak dalgaları, kuraklık, şiddetli yağışlar, deniz seviyesinin yükselmesi, okyanus asitlenmesi ve buzulların erimesi birbirini besleyen bir sistem oluşturuyor.
Sanayi ve iklim
Çelik, çimento ve kireç gibi ağır sanayi kolları küresel emisyonların önemli bir bölümünden sorumlu. Bu sektörlerde karbon yakalama, enerji verimliliği ve düşük karbonlu üretim yöntemleri, iklim hedeflerine ulaşmanın en zor ama en belirleyici adımları arasında.
- ≈ 1,2 °CSanayi öncesine göre küresel ortalama ısınmaKaynak: IPCC, WMO
- 420 ppm üzeriAtmosferdeki CO₂ yoğunluğu (sanayi öncesi ≈ 280 ppm)Kaynak: NOAA, Mauna Loa ölçümleri
- 2024Yıllık ortalamada 1,5 °C eşiğinin ilk kez aşıldığı yılKaynak: Copernicus, WMO
İnsan kaynaklı ekosistem etkileri
İnsan etkisi iklimden çok daha geniş. Arazi kullanımındaki değişim, aşırı avlanma, kirlilik ve istilacı türler, ekosistemleri iklim değişikliğinden bile önce dönüştürmeye başladı. IPBES’e göre doğanın bozulmasının en büyük nedeni arazi ve deniz kullanımındaki değişim.
Stockholm Dirençlilik Merkezi’nin gezegen sınırları çerçevesi, Dünya sisteminin güvenli işleyişi için dokuz sınır tanımlıyor. Son değerlendirmelere göre bunların çoğu aşılmış durumda: iklim, biyosfer bütünlüğü, azot ve fosfor döngüleri, tatlı su, arazi kullanımı ve yeni kimyasallar.
- %731970’ten bu yana izlenen yaban hayatı popülasyonlarındaki ortalama düşüşKaynak: WWF Yaşayan Gezegen Raporu 2024
- ≈ 1 milyonYok olma tehdidi altındaki hayvan ve bitki türüKaynak: IPBES Küresel Değerlendirme, 2019
Antroposen: insan çağı
Antroposen, insan faaliyetlerinin Dünya’nın jeolojik kayıtlarında kalıcı izler bıraktığı dönemi anlatmak için önerilen bir kavram. Nobel ödüllü kimyager Paul Crutzen’in 2000 yılında yaygınlaştırdığı terim, bugün bilim, felsefe ve sanatta ortak bir dil haline geldi.
Antroposen Çalışma Grubu, başlangıç olarak 1950’leri önerdi; nükleer denemelerden kalan radyoaktif izler, plastikler ve fosil yakıt külleri bu “altın çivi”nin işaretleri olarak gösterildi. Ancak Uluslararası Jeoloji Bilimleri Birliği (IUGS) 2024’te bu öneriyi resmî bir jeolojik çağ olarak kabul etmedi.
Yani Antroposen henüz resmî bir zaman birimi değil. Yine de insanın gezegeni dönüştürdüğü bir dönemde yaşadığımız konusunda bilim dünyasında geniş bir uzlaşı var. Tartışma, bu dönüşümün nasıl adlandırılacağı ve nereden başlatılacağı üzerine.
Altıncı kitlesel yok oluş
Yeryüzünün tarihinde, kısa jeolojik sürelerde türlerin büyük çoğunluğunun ortadan kalktığı beş büyük yok oluş yaşandı. Bunların nedenleri volkanizma, iklim değişimleri ve bir asteroit çarpmasıydı.
Pek çok bilim insanı, bugünkü tür kaybı hızının doğal arka plan hızının onlarca, hatta yüzlerce katı olduğunu ve altıncı bir kitlesel yok oluşun eşiğinde ya da içinde olabileceğimizi düşünüyor. Bu kez nedeni insan.
Konu bilimsel olarak tartışmalı: Tür kaybının henüz geçmiş yok oluşların boyutuna ulaşmadığını vurgulayan araştırmacılar da var. Ancak gidişatın endişe verici olduğunda geniş bir uzlaşı bulunuyor.
- Ordovisiyen sonuyaklaşık 445 milyon yıl önce
- Geç Devoniyenyaklaşık 372 milyon yıl önce
- Permiyen sonuyaklaşık 252 milyon yıl önce, en büyüğü
- Triyas sonuyaklaşık 201 milyon yıl önce
- Kretase sonu66 milyon yıl önce, kuş olmayan dinozorlar
- Bugüninsan kaynaklı, devam ediyor mu?
Daha fazlasını okumak için
Bu konularda en güvenilir, düzenli güncellenen bilimsel kaynaklar.
İklim bilimi
- IPCC
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli. İklim biliminin en kapsamlı değerlendirme raporları.
- Copernicus İklim Değişikliği Servisi
Avrupa’nın güncel sıcaklık, buzul ve iklim verileri.
- NOAA CO₂ trendleri
Mauna Loa’dan aylık atmosferik CO₂ ölçümleri.
- NASA İklim
Uydu verileri ve anlaşılır açıklamalar.
- Global Carbon Budget
Küresel karbon emisyonlarının yıllık bilançosu.
Biyoçeşitlilik ve ekosistemler
- IPBES
Biyoçeşitlilik ve ekosistem hizmetleri üzerine hükümetlerarası bilim platformu.
- IUCN Kırmızı Liste
Türlerin tehlike durumunu gösteren dünya çapındaki envanter.
- Yaşayan Gezegen Endeksi
Yaban hayatı popülasyonlarındaki değişimin uzun dönemli izlenmesi.
- Gezegen Sınırları
Stockholm Dirençlilik Merkezi’nin dokuz sınır çerçevesi.
Antroposen ve yok oluş
- Antroposen Çalışma Grubu
Antroposen önerisinin bilimsel arka planı.
- Ceballos ve ark. (2015), Science Advances
Altıncı kitlesel yok oluşa giden hızlandırılmış tür kaybı üzerine öncü makale.
Veri ve Türkiye
- Our World in Data
Emisyon ve iklim verilerini ülke ülke karşılaştırmalı grafikler.
- İklim Değişikliği Başkanlığı
Türkiye’nin iklim politikaları, emisyon ticaret sistemi ve mevzuat.
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü
Türkiye’nin iklim ve sıcaklık değerlendirmeleri.
İletişim
Sürdürülebilirlik, karbon muhasebesi, iklim politikaları ya da bu sayfadaki konular hakkında soru ve görüşleriniz için bana e-posta gönderebilirsiniz.
bora.baris@gmail.com